Câu hỏi đầu tiên của mọi cặp vợ chồng. Có mốc cụ thể, và mốc đó ngắn dần theo tuổi người vợ — biết mốc của mình là bước đầu trên bản đồ.
Mốc thông lệ
- Khoảng một năm quan hệ đều mà chưa có thai
- Đều nghĩa là không tránh thai và không cách quá xa
- Đó là mốc cho người vợ dưới khoảng ba mươi lăm
- Từ khoảng ba mươi lăm thì mốc ngắn hơn
- Khoảng sáu tháng thay vì một năm
Mục thứ ba và thứ tư là chỗ nhiều người không biết, nên họ chờ đủ một năm ở tuổi đã không nên chờ.
Vì sao mốc ngắn dần theo tuổi
- Dự trữ buồng trứng giảm dần theo tuổi
- Khả năng có thai mỗi tháng cũng giảm
- Nên thời gian có giá trị khác nhau ở các tuổi
- Chờ sáu tháng ở tuổi hai mươi tám khác chờ sáu tháng ở tuổi ba mươi chín
- Đây là dữ kiện, không phải lời quy trách
Mục cuối cần nói rõ: nói về tuổi là để quyết định đúng, không phải để ai tự trách mình.
Mốc cho từng nhóm tuổi
- Dưới ba mươi lăm — khoảng một năm
- Từ ba mươi lăm tới ba mươi chín — khoảng sáu tháng
- Từ bốn mươi — nên đi khám ngay, không chờ
- Có yếu tố nguy cơ thì đi sớm hơn mốc của nhóm
- Bác sĩ điều chỉnh theo từng cặp
Mục thứ ba là khuyến nghị khá thống nhất, và nó thường gây ngạc nhiên cho người mới bắt đầu tìm hiểu.
Những tình huống không cần chờ đủ mốc
- Kinh nguyệt rất thưa hoặc mất kinh
- Từng mổ vùng bụng chậu
- Đã biết có bệnh phụ khoa như u hoặc lạc nội mạc
- Từng điều trị ung thư
- Phía nam có vấn đề đã biết
Năm tình huống này nên đi khám ngay, vì chờ thêm không làm rõ thêm điều gì.
Thêm những tình huống nên đi sớm
- Từng sảy thai nhiều lần
- Từng nhiễm trùng vùng chậu
- Đau bụng kinh rất dữ, ảnh hưởng sinh hoạt
- Phía nam từng mổ vùng bẹn hoặc tinh hoàn
- Một trong hai đang dùng thuốc dài hạn
Mục thứ ba đáng chú ý vì nhiều người coi đau bụng kinh dữ là chuyện phải chịu, trong khi nó có thể là dấu hiệu.
Cả hai cùng khám ngay từ đầu
- Khoảng một phần ba nguyên nhân thuần do phía nam
- Một phần đáng kể do cả hai
- Xét nghiệm cho nam đơn giản và nhanh hơn nhiều
- Đi một người là bỏ mất một phần bức tranh
- Và có thể mất nhiều tháng chạy theo hướng sai
Mục thứ năm là cái giá thật của việc chỉ một người đi khám, và bài sau nói riêng về chuyện này.
Quan hệ đều — nghĩa là thế nào
- Khoảng hai tới ba lần mỗi tuần là đủ
- Không cần tính ngày quá chặt
- Không cần dồn hết vào một hai ngày
- Cách quá xa mới là vấn đề thật
- Đếm tháng chỉ tính từ khi thật sự đều
Mục cuối quan trọng khi tính mốc: nếu vợ chồng ở xa nhau thì con số tháng cần được tính lại.
Cái không nên làm trong lúc chờ mốc
- Đừng biến chuyện vợ chồng thành nhiệm vụ theo lịch
- Đừng tự mua thuốc bổ trứng hoặc thuốc bổ tinh trùng theo quảng cáo
- Đừng thử hết các cách nghe được trên mạng
- Đừng đi khám mỗi nơi một kiểu rồi không ai theo
- Đừng im lặng với nhau về chuyện này
Mục đầu là thứ hại quan hệ nhiều nhất trong giai đoạn này, và nó cũng không làm tăng khả năng thành công.
Cái nên làm trong lúc chờ
- Bỏ thuốc lá, cả hai
- Giảm rượu
- Về cân nặng hợp lý nếu đang lệch nhiều
- Kiểm và tiêm phòng những gì cần trước khi mang thai
- Bổ sung theo hướng dẫn trước khi mang thai
Mục đầu ảnh hưởng cả hai phía và nó là việc có bằng chứng rõ nhất trong danh sách.
Đừng chờ tới khi đủ mốc mới bắt đầu tìm hiểu
- Biết mốc của mình từ trước
- Biết buổi khám đầu gồm gì
- Biết cần chuẩn bị gì
- Biết nơi nào định tới
- Đủ mốc thì đi luôn, không mất thêm vài tháng tìm hiểu
Mục cuối tiết kiệm vài tháng thật, và ở tuổi lớn hơn thì vài tháng đó có giá trị.
Đi khám không có nghĩa là làm thụ tinh ống nghiệm
- Đây là nỗi sợ làm nhiều cặp hoãn lại
- Buổi đầu là khám và xét nghiệm
- Nhiều trường hợp chỉ cần can thiệp nhẹ
- Có trường hợp chỉ cần điều trị một vấn đề cụ thể
- Biết nguyên nhân mới bàn tới mức can thiệp
Mục thứ ba là điều nên nghe sớm, vì hình dung sai về việc đi khám làm mất nhiều thời gian.
Nếu chưa muốn có con ngay nhưng lo về sau
- Vẫn có thể đi kiểm dự trữ buồng trứng
- Biết số của mình giúp lên kế hoạch
- Cũng có lựa chọn trữ trứng
- Phía nam cũng kiểm được đơn giản
- Đây là việc chủ động, không phải điều trị
Mục thứ hai là lợi ích thật: biết sớm thì có nhiều lựa chọn hơn, kể cả lựa chọn chờ.
Chỗ này trên bản đồ
- Đây là bước đầu: xác định đã tới lúc đi khám chưa
- Mốc phụ thuộc tuổi người vợ và các yếu tố đã biết
- Có tình huống thì đi ngay, không chờ mốc
- Bước sau là cả hai cùng làm xét nghiệm ban đầu
- Cần chuẩn bị gì cho bước đó thì bài về buổi khám đầu nói rõ
Mục thứ tư là điều cần nhớ nhất: bước sau luôn là của cả hai người, không của một người.
Câu hỏi thường gặp
Vợ chồng nên chờ bao lâu mới đi khám hiếm muộn?
Thông lệ là sau khoảng một năm quan hệ đều mà chưa có thai thì nên đi khám. Với người vợ từ khoảng ba mươi lăm tuổi thì mốc ngắn hơn, khoảng sáu tháng, vì thời gian có giá trị hơn ở tuổi đó.
Vì sao mốc lại ngắn hơn khi tuổi lớn hơn?
Vì dự trữ buồng trứng giảm dần theo tuổi và khả năng có thai mỗi tháng cũng giảm. Chờ thêm sáu tháng ở tuổi hai mươi tám khác hẳn chờ thêm sáu tháng ở tuổi ba mươi chín.
Có trường hợp nào không cần chờ đủ mốc không?
Có. Kinh nguyệt rất thưa hoặc mất kinh, từng mổ vùng bụng chậu hoặc có bệnh phụ khoa đã biết, từng điều trị ung thư, hoặc phía nam có vấn đề đã biết — những tình huống đó nên đi khám ngay.
Chỉ người vợ đi khám trước được không?
Không nên. Khoảng một phần ba nguyên nhân thuần do phía nam, và xét nghiệm cho nam đơn giản hơn nhiều. Đi một người là bỏ mất một phần ba bức tranh ngay từ bước đầu.