Những dấu hiệu nên đi khám ngay, không chờ đủ mốc

Mốc một năm dành cho cặp không có gì bất thường. Có một loạt dấu hiệu làm mốc đó mất nghĩa — chờ thêm không làm rõ thêm điều gì.

Vì sao mốc có thể mất nghĩa

• Mốc chờ dựa trên giả định mọi thứ bình thường
• Có dấu hiệu rồi thì giả định đó không đúng
• Chờ thêm không tạo ra thông tin mới
• Mà chỉ mất thêm thời gian
• Nên có dấu hiệu thì đi luôn

Mục thứ ba là lập luận chính của bài, và nó là cách hiểu đúng về mọi mốc chờ trong y tế.

Dấu hiệu về chu kỳ kinh

• Kinh rất thưa, nhiều tháng một lần
• Mất kinh
• Chu kỳ rất thất thường
• Chu kỳ rất ngắn
• Ra máu giữa chu kỳ

Ba mục đầu thường gợi ý vấn đề về rụng trứng, và nhiều nguyên nhân trong nhóm đó xử lý được.

Dấu hiệu về đau

• Đau bụng kinh dữ, ảnh hưởng sinh hoạt
• Đau tăng dần qua các năm
• Đau khi quan hệ
• Đau vùng chậu ngoài kỳ kinh
• Phải nghỉ làm vì đau

Mục thứ nhất và thứ ba cùng lúc là chỉ dấu khá gợi ý, và đây không phải chuyện phải chịu đựng.

Tiền sử về phụ khoa

• Từng mổ vùng bụng chậu
• Từng nhiễm trùng vùng chậu
• Đã biết có u xơ hoặc u nang
• Đã biết có lạc nội mạc tử cung
• Từng nạo hút hoặc can thiệp buồng tử cung

Mục đầu quan trọng vì mổ vùng này có thể ảnh hưởng vòi trứng, và đó là thứ cần kiểm.

Sảy thai lặp lại

• Sảy thai nhiều lần có nhóm nguyên nhân riêng
• Cần bộ xét nghiệm khác với hiếm muộn thông thường
• Nên đi khám thay vì chờ lần sau
• Khám chuyên khoa hiếm muộn hoặc sản
• Nhiều nguyên nhân trong nhóm này xử lý được

Mục thứ hai là lý do phải nói rõ tiền sử này: nó dẫn tới một hướng đánh giá khác.

Dấu hiệu ở phía nam

• Từng mổ vùng bẹn hoặc tinh hoàn
• Từng bị viêm tinh hoàn
• Tinh hoàn nhỏ hoặc có búi giãn mạch
• Tinh hoàn không xuống bìu khi còn nhỏ
• Từng chấn thương vùng đó

Mục thứ tư là tiền sử từ thời thơ ấu mà nhiều người không nghĩ tới việc kể, nhưng nó rất đáng nói.

Thuốc và phơi nhiễm ở phía nam

• Thuốc tăng cơ có nội tiết
• Một số thuốc dài hạn
• Từng điều trị ung thư
• Nghề tiếp xúc nhiệt cao hoặc hoá chất
• Nói rõ tất cả những thứ này khi đi khám

Mục đầu là nguyên nhân có thật và hay bị che, nhưng nó ảnh hưởng rất rõ và cần được biết.

Sau điều trị ung thư — cả hai phía

• Một số điều trị ảnh hưởng khả năng sinh sản
• Nên đi khám sớm sau khi ổn định
• Có bộ đánh giá riêng cho nhóm này
• Nếu chưa điều trị thì bàn bảo tồn sinh sản trước
• Đó là lựa chọn có thời hạn

Mục thứ tư là điều quan trọng nhất: phải bàn trước khi bắt đầu điều trị, không phải sau.

Các bệnh nền nên nói rõ

• Bệnh tuyến giáp
• Tiểu đường
• Bệnh tự miễn
• Thừa cân hoặc gầy quá mức
• Đang dùng thuốc dài hạn

Mục đầu ảnh hưởng tới chu kỳ và tới thai kỳ, nên nó luôn được kiểm trong bộ ban đầu.

Tuổi như một dấu hiệu tự nó

• Từ bốn mươi thì nên đi ngay
• Từ ba mươi lăm thì mốc đã ngắn hơn
• Không cần có dấu hiệu nào khác
• Vì thời gian là yếu tố quyết định ở tuổi đó
• Đi khám sớm không có nghĩa phải can thiệp sớm

Mục cuối cần nói rõ: đi khám để biết mình đang ở đâu, còn quyết định làm gì là bước sau.

Khi thấy mình có một trong các dấu hiệu

• Ghi lại dấu hiệu đó thật cụ thể
• Ghi từ khi nào và mức nào
• Ghi chu kỳ ba tháng gần nhất nếu về kinh nguyệt
• Mang theo hồ sơ cũ nếu có
• Đặt hẹn cho cả hai người

Mục thứ ba là dữ liệu có giá trị nhất cho buổi khám đầu, và nó chỉ mình ghi được.

Chỗ này trên bản đồ

• Vẫn ở bước đầu, nhưng bỏ qua phần chờ
• Có dấu hiệu thì mốc chờ không còn ý nghĩa
• Dấu hiệu ở cả hai phía đều tính
• Bước sau vẫn là bộ xét nghiệm ban đầu cho cả hai
• Nhưng có thể thêm thăm dò theo dấu hiệu đã có

Mục cuối là điều đáng biết: kể rõ dấu hiệu làm bộ xét nghiệm được chọn đúng hơn ngay từ đầu.

Câu hỏi thường gặp