Đây là nhóm nguyên nhân lớn nhất ở phía nữ, và cũng là nhóm có tin tốt nhất: phần lớn đáp ứng với can thiệp nhẹ, không cần tới bước đắt nhất.
Vì sao rụng trứng là điều kiện đầu tiên
- Không có trứng thì không có gì để thụ tinh
- Nên đây là điều kiện trước mọi điều kiện khác
- Rụng không đều thì cơ hội mỗi tháng ít hơn
- Không rụng thì không có cơ hội nào
- Đây là chỗ được kiểm trước tiên ở phía nữ
Mục thứ ba là tình huống thường gặp hơn: rụng vẫn có nhưng thưa, nên cơ hội trong năm ít đi nhiều.
Dấu hiệu nhận biết
- Chu kỳ rất thưa, nhiều tháng một lần
- Mất kinh
- Chu kỳ dao động nhiều tuần giữa các tháng
- Không thấy dấu hiệu nào của giữa chu kỳ
- Chu kỳ rất ngắn
Mục thứ ba là dấu hiệu dễ bỏ qua nhất, vì người ta coi dao động là bình thường.
Chu kỳ đều nói được gì
- Là dấu hiệu tốt
- Nhưng không phải bằng chứng chắc chắn
- Có xét nghiệm để xác nhận
- Làm vào giai đoạn sau của chu kỳ
- Bác sĩ chỉ định khi cần
Mục thứ hai là chỗ cần thận trọng: đều mà vẫn không có thai thì vẫn đáng xác nhận bằng xét nghiệm.
Nguyên nhân nền hay gặp nhất
- Hội chứng buồng trứng đa nang
- Rối loạn tuyến giáp
- Prolactin cao
- Cân nặng lệch nhiều theo cả hai chiều
- Vận động quá mức hoặc căng thẳng nặng kéo dài
Mục thứ hai và thứ ba xử lý được khá đơn giản, và đó là lý do chúng luôn được kiểm trong bộ ban đầu.
Hội chứng buồng trứng đa nang
- Là nguyên nhân phổ biến nhất trong nhóm
- Biểu hiện bằng chu kỳ thưa và các dấu hiệu nội tiết
- Thường kèm dự trữ buồng trứng cao hơn bình thường
- Nên số lượng trứng không phải vấn đề
- Vấn đề là trứng không rụng đều
Mục thứ tư và thứ năm là chỗ đáng hiểu rõ: đây là vấn đề về việc rụng, không phải về số lượng.
Vì sao chẩn đoán này hay gây nhầm
- Tên gọi nhắc tới nang nên người ta tưởng là u
- Không phải u và không phải bệnh cần mổ
- Siêu âm thấy nhiều nang nhỏ không tự nó là chẩn đoán
- Chẩn đoán dựa vào nhiều tiêu chí cùng lúc
- Nên đừng tự kết luận từ một tờ siêu âm
Mục thứ ba là chỗ rất nhiều người tự chẩn đoán sai cho mình, và nó gây lo không đáng.
Rối loạn tuyến giáp
- Cả hoạt động quá mức và kém đều ảnh hưởng chu kỳ
- Rất thường gặp
- Xét nghiệm đơn giản
- Điều trị rõ ràng
- Nên đây là nhóm đáng kiểm sớm nhất
Mục thứ tư làm nhóm này thành ví dụ tốt nhất: một xét nghiệm rẻ dẫn tới một điều trị hiệu quả.
Cân nặng và chu kỳ
- Thừa cân có thể làm rụng trứng bất thường
- Gầy quá mức cũng vậy
- Với người thừa cân, giảm một phần thường giúp chu kỳ đều hơn
- Không cần giảm về mức lý tưởng mới có tác dụng
- Đây là can thiệp không tốn tiền
Mục thứ tư là tin đáng biết nhất: một phần nhỏ cân nặng đã tạo ra thay đổi đo được.
Vận động và căng thẳng
- Vận động rất nặng có thể làm mất kinh
- Hay gặp ở người tập cường độ cao
- Căng thẳng nặng kéo dài cũng ảnh hưởng
- Ăn quá ít so với mức vận động cũng vậy
- Điều chỉnh thường làm chu kỳ trở lại
Mục thứ tư là cơ chế thật đằng sau: cơ thể đọc tình trạng thiếu năng lượng và tạm dừng chức năng này.
Vì sao nhóm này đáp ứng tốt
- Nhiều nguyên nhân nền xử lý được
- Điều chỉnh lối sống có tác dụng đo được
- Có can thiệp nhẹ nhắm đúng vào việc rụng trứng
- Nhiều cặp không cần tới bước đắt nhất
- Đây là nhóm có tin tốt nhất trong cả lô
Mục thứ tư là điều đáng nghe sớm, vì nhiều người nghe chữ hiếm muộn là nghĩ ngay tới ống nghiệm.
Thứ tự xử lý thường thấy
- Điều trị nguyên nhân nền nếu có
- Điều chỉnh cân nặng và lối sống
- Nếu chưa đủ thì kích trứng
- Kết hợp các bước theo đáp ứng
- Lô về can thiệp nhẹ nói kỹ từng bước
Mục đầu luôn đứng trước, vì kích trứng khi nguyên nhân nền chưa xử lý thì hiệu quả kém hơn.
Cái không nên làm
- Đừng tự mua thuốc kích trứng
- Đừng dùng thuốc nam hứa điều hoà kinh mà không hỏi
- Đừng giảm cân bằng cách rất khắc nghiệt
- Đừng bỏ bước xét nghiệm nguyên nhân nền
- Đừng tự đoán mình bị đa nang rồi ăn kiêng theo mạng
Mục đầu là việc nguy hiểm thật, vì kích trứng không theo dõi có thể gây biến chứng.
Chỗ này trên bản đồ
- Đây là nhóm nguyên nhân lớn nhất phía nữ
- Dấu hiệu chính là chu kỳ thất thường
- Nhiều nguyên nhân nền xử lý được
- Nhóm này thường không cần tới bước đắt nhất
- Bước sau là điều trị nguyên nhân nền rồi mới tới kích trứng
Mục thứ tư là điều đáng giữ lại: biết mình thuộc nhóm này là biết mình đang ở nhánh dễ đi hơn.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết mình có rụng trứng không đều?
Dấu hiệu rõ nhất là chu kỳ kinh thất thường, rất thưa hoặc mất kinh. Chu kỳ đều đặn thì thường có rụng trứng, còn chu kỳ dao động nhiều tuần giữa các tháng là dấu hiệu nên được đánh giá.
Vì sao nhóm này được coi là đáp ứng tốt?
Vì nhiều nguyên nhân nền xử lý được và phần lớn đáp ứng với can thiệp nhẹ như điều chỉnh lối sống hoặc kích trứng. Nhiều cặp trong nhóm này không cần tới thụ tinh ống nghiệm.
Cân nặng ảnh hưởng thế nào?
Cả thừa cân và gầy quá mức đều có thể làm rụng trứng bất thường. Với người thừa cân, giảm một phần cân nặng thường giúp chu kỳ trở lại đều hơn, và đó là can thiệp không tốn tiền.
Chu kỳ đều thì có chắc là rụng trứng không?
Chu kỳ đều là dấu hiệu tốt nhưng không phải bằng chứng chắc chắn. Có xét nghiệm để xác nhận, làm vào giai đoạn sau của chu kỳ, và bác sĩ chỉ định khi cần.